radio-4

Wonen in een radiodistributiegebouw

In 1931 was de distributie van radiozenders een gemeentelijke aangelegenheid. Niet iedereen in de raad was het daarmee eens, al waren er geen principiële bezwaren. De kanttekening van de raadsleden betrof het financiële risico van de investering. Met de distributie bood de gemeente haar inwoners een alternatief voor de veel duurdere buizenradio – al moest je hier ook voor betalen. Vanuit het radiogebouw werden de uitzendingen van vier radiozenders met kabels doorgesluisd naar tienduizenden huishoudens. De PTT verzorgde de techniek. Abonnees kregen een metalen luidsprekerkast met een mooie bakelieten knop voor de zenderkeuze en het volume. Het grootste deel van het bunkerachtige gebouw werd ingenomen door een ruimte met ontvangst- en zendapparatuur. Aan de voorgevel prijkten twee enorme antennes. Het zendstation heeft tot in de jaren zeventig gefunctioneerd.

De architect van het radiodistributiegebouw was Jan Planjer – naar alle waarschijnlijkheid, want hij tekende zijn ontwerpen uit bescheidenheid zelden. Toch was Planjer hoofd van de Utrechtse Gemeentewerken. Hij hanteerde een variant van de in die tijd gangbare Amsterdamse Schoolstijl, maar werkte vooruitstrevende plattegronden uit, met name voor schoolgebouwen. Planjer ontwierp onder meer het Stedelijk Gymnasium aan de Homeruslaan en de politiepost Tolsteeg (nu het Louis Hartlooper Complex). Wij hebben ons bulletin niet voor niets naar hem vernoemd. Het radiodistributiegebouw stond aan de rand van het terrein van de gemeentelijke gasfabriek en reinigingsdienst, waar later het Griftpark is aangelegd.

'Straks leeft er een tevreden familie in een woning verre van standaard'

Het radiozendstation stond lang op de nominatie om gesloopt te worden. Het was een buurthuis, een plankwoning en er woonden krakers die er tentoonstellingen organiseerden en een eetcafé runden. Zij spijkerden het bord met de naam Vogelenburcht op de gevel, knapten het op en genereerden de nodigde aandacht rond het pand. In 2012 kreeg het de status van gemeentelijk monument. Het werd verkocht aan een particulier die het heeft verbouwd tot woonhuis. Omdat het om een monument ging gaf Bureau Commissie Welstand en Monumenten van tevoren aan hoe groot een eventuele opbouw mocht zijn. De nieuwe eigenaar benutte deze ruimte volledig. De opbouw contrasteert – ook weer op advies van de welstandcommissie – bewust met het bestaande bouwdeel, waardoor dit mooi tot zijn recht blijft komen. Er zit veel glas in wat ook wel nog is bij zo’n gesloten begane grond. Echt mooi is de toevoeging niet. Het bijzondere van de verbouwing schuilt in de woonfunctie op zich. Straks leeft er een tevreden familie in een woning verre van standaard. Zo moeten er meer gebouwd en verbouwd worden. Voor het radiodistributiegebouw, het naastgelegen kavel (waar heel standaard nieuwbouw komt) en de voormalige panden van de gemeentereinigingsdienst om de hoek is een stedenbouwkundig kavelpaspoort toegepast – daarover in Post Planjer later meer.

radio-3
radio-2
radio-4