mankijktuit

Groenewegterrein – van ruig en rommelig naar hip en happening?

Het Groenewegterrein is bij veel Utrechters bekend. Mogelijk niet onder deze naam en al helemaal niet onder de naam Soho District die voor de nieuwbouwontwikkelingen op het terrein is bedacht. Bij menigeen gaat er wel een belletje rinkelen bij de beschrijving van het gebied: een rommelig terrein in Lombok, waar vroeger een benzinepomp stond en waar de Aldi en Nettorama te vinden zijn. Het gebied is nu een ruige plek – haast mooi in zijn lelijkheid –, maar door de ligging vlak aan het water en bijna op loopafstand van het centraal station zijn er veel mogelijkheden voor een succesvolle herontwikkeling.

Het enigszins chaotische uiterlijk van het terrein is innig verbonden met de moeizame planvorming ervan. In 2001 kocht Heijmerink Bouw het terrein aan. Toen was het gebied al een buitenbeentje in de wijk met een benzinepomp, een skihal, enkele winkels, een meubelhal, een toko, een studentenpand en enkele loodsen en hallen. Snel na de aankoop en de aankondiging van nieuwbouw uitten bewoners hun zorgen over de schaal van de plannen en het aantal vierkante meters aan winkeloppervlak. Ondanks de bekendmaking van aanstaande sloop en nieuwbouw gebeurde er lange tijd niets. Althans, niet op het gebied van projectontwikkeling. Wat wel gebeurde, was dat krakers hun intrek namen in het tankstation dat al enige tijd leegstond. En ook een van de loodsen tegenover de Aldi werd gekraakt. Na de ontruiming en sloop van de benzinepomp werd het terrein in 2004 doorverkocht aan Multi Vastgoed. Vervolgens werd een stuk van de grond opnieuw doorverkocht aan een belegger. Multi ontwikkelt de nieuwbouw van de winkels en AM werd als ontwikkelaar aangetrokken voor de nieuwbouw van de woningen. De intentie was dat er in 2007 gestart zou worden met de herontwikkeling van het terrein.

In 2006 presenteerden de ontwikkelaars hun eerste plannen. De tekeningen toonden bouwblokken van zeven lagen, waarin 133 appartementen en vijftien winkels gevestigd waren. Voor de nieuwbouw was een formele wijziging van het bestemmingsplan nodig, waardoor het plan ter inzage kwam te liggen. Deze procedure vergrootte de mogelijkheden voor omwonenden om hun bezwaren tegen de bouwhoogte en het grote winkeloppervlak kenbaar te maken. Maar de bewoners waren niet alleen boos over de maat en schaal van de plannen. Ze voelden zich ook buiten spel gezet en wilden graag betrokken worden bij de ontwikkeling van de plannen. De actiegroep Klein en Fijn Groenewegterrein werd opgericht en fungeerde als de spreekbuis voor de ontevreden omwonenden.

In 2006 presenteerden de ontwikkelaars hun eerste plannen

De weerstand in de wijk heeft de betrokken partijen weten te overtuigen dat ze met een alternatief plan moesten komen. Daartoe heeft de gemeente – grondeigenaar van het naastgelegen perceel, waarop een voormalige hammam, het wijkbureau en een jongerencentrum staan – besloten om hun buurperceel toe te voegen aan het plangebied. Hierdoor kon de nieuwbouw ruimer worden opgezet. Niet alleen het plangebied veranderde, maar ook de manier waarop de nieuwe plannen tot stand zijn gekomen. Vanaf 2010 is een intensief samenwerkingstraject gestart tussen de actiegroep, de gemeente en de ontwikkelaars. Vanuit deze samenwerking is het plan ontstaan dat nu daadwerkelijk gebouwd gaat worden. De sloop is inmiddels begonnen en de bouw van de eerste fase start in het voorjaar van 2013.

overzicht
mankijktuit
vrouwen-in-tuin
over-water
render1
render2

Het nieuwe winkelcentrum draagt voorlopig de naam Winkelcentrum Groeneweg, terwijl AM de nieuwe appartementengebouwen gedoopt heeft tot Soho District. De naam verwijst naar de gelijknamige wijk in Londen. Die wijk kende een ware opleving na een periode van verval. Opmerkelijk is dat juist de periode van verwaarlozing voor de charme zorgde die de wijk nu zo hip en succesvol maakt. De gewenste analogie met het Groenewegterrein ligt voor de hand.
Architectenbureau Van Mourik is verantwoordelijk voor de architectuur van de nieuwbouw. De plannen tonen vier blokken van elk drie of vier bouwlagen. Twee blokken liggen parallel aan de Oude Rijn en de andere twee staan hier haaks op, waardoor er een ruim open plein ontstaat dat doorloopt tot aan het water. Aan dit plein komen op de begane grond de winkels. De twee supermarkten, die nu op het terrein zijn gevestigd, komen in ieder geval terug en zo mogelijk keren ook de huidige, kleinere winkels terug. Het nieuwbouwproject voorziet ook in het weer publiek toegankelijk maken van de kade langs het water. De waterrand krijgt een sterk groen karakter en routes voor langzaam verkeer. Dat is een grote winst voor de wijkbewoners. Ook het plein, dat hoofdzakelijk een parkeerfunctie heeft, krijgt in de plannen een groene uitstraling. Hierdoor kan het uitgroeien tot een plek met een grote sociale betekenis voor de buurt.

Het zou mooi zijn als de positieve energie en betrokkenheid van buurtbewoners vastgehouden wordt in de toekomstige openbare ruimte

Door de manier waarop het Groenewegterrein de afgelopen jaren is gebruikt is er grote betrokkenheid ontstaan. Niet alleen aan het ruige en rommelige uiterlijk van het gebied raakten de bewoners gewend, maar ook aan de mogelijkheden die er waren om het informeel te gebruiken. Op de plek van de voormalige benzinepomp hebben bewoners een buurttuin aangelegd die goed gebruikt werd. Regelmatig werden er activiteiten in de tuin en op het terrein georganiseerd. Ook scholen waren betrokken en gingen met de tuin aan de slag. De eigenaar van de Toko gebruikte het terrein door af en toe een markt te organiseren. En de tijdelijke huurders in de voormalige hammam gaven hun voorplein een facelift door de stoeptegels te beschilderen met een Oosters aandoend patroon.

Het zou mooi zijn als de positieve energie en betrokkenheid van de buurtbewoners vastgehouden wordt in de toekomstige openbare ruimte. Want de basis voor een groene ontmoetingsplek op het terrein werd eigenlijk al gelegd tijdens de jaren dat het braak lag en informeel – maar intensief – gebruikt werd door omwonenden en huurders. De in die periode gegroeide betrokkenheid en liefde is zeer waardevol. Het is dan ook zowel voor de omwonenden, als voor de ontwikkelaars van grote meerwaarde als er in de uitvoering van de nieuwe plannen ruimte blijft voor deze betrokkenheid. Want of een nieuw stuk stad hip en happening is, wordt bepaald door hoe mensen erover praten en het gebruiken. Voor het gewenste bruisende karakter, vergelijkbaar met het Londense Soho, zijn tijdens de braakliggende jaren bijzondere zaadjes geplant. De vraag is nu of deze zaadjes ook geoogst zullen worden.