Verfijnde referentie aan industrie

Claus en Kaan ontwierpen De Vaartsche Compagnie: twee woongebouwen aan de Vaartsche Rijn die refereren aan de industriële bebouwing langs deze waterweg. Het project omvat 105 drie- tot vijfkamerappartementen van circa 64 tot 180 vierkante meter en een kinderdagopvang. De eerste woningen zijn begin juli 2012 opgeleverd.

Door: Mascha van Damme

Het gebied langs de Vaartsche Rijn werd eeuwen lang bepaald door houtzaagmolens, hellingwerven en steenbakkerijen. In de tweede helft van de negentiende eeuw vestigde zich steeds meer industrie langs deze belangrijke handels- en aanvoerroute. Met het leegkomen van verschillende fabrieken werd de strook langs de Vaartsche Rijn langzaam getransformeerd tot woongebied aan het water. Hoewel op de plek van de nieuwe woongebouwen nooit industrie heeft gestaan, maar een onderwijsgebouw van het ROC, valt toch valt goed te begrijpen dat voor een grootschalig woningbouwproject als de Vaartsche Compagnie naar de uitstraling van deze categorie gebouwen wordt teruggegrepen.

De locatie op de hoek van de Diamantweg en de Vaartscherijnstraat in Hoograven, net over de Oranjebrug en vanuit de binnenstad gezien vlak achter Rotsoord, is niet gebaat bij gepriegel. Op de plek van het voormalige onderwijsgebouw zijn twee appartementenblokken verrezen: een blokvormig, vierkant, gebouw van zes bouwlagen aan de noordzijde, de Ontdekking, en een vier bouwlagen tellend rechthoekig volume aan de zuidzijde, de Welvaart. De Ontdekking staat enigszins gedraaid ten opzichte van de kade.

Het industriegebouw als inspiratiebron heeft geleid tot een architectonische uitstraling die bepaald wordt door zichtbaar betonskelet dat opgevuld is met gemetselde gevelvelden. Het betonnen casco is subtiel gedetailleerd met de afdruk van bekistinghout. Het hele project is zorgvuldig uitgevoerd met onder meer een mooie gemêleerde baksteen in een prachtige kleurschakering (die hier en daar behoorlijk wit is uitgeslagen van de zouten) en diepliggende voegen. De Ontdekking heeft uitkragende balkons met bijzonder strak ogende, glazen balustrades. Toch ontkrachten juist deze balkons de industriële uitstraling van dit blok. Nu het project de tekentafel heeft verlaten en de bewoners stoelen, tafels, overbodige spullen en lege bierkratten op het balkon hebben gestald, leveren vooral de glazen afscheidingen een rommelig aanblik. Ze zijn misschien een tikkeltje té niets verhullend.

De appartementengebouwen liggen op een precaire locatie, aan de ene kant prachtig uitkijkend over de Vaartsche Rijn, maar ook grenzend aan een minder samenhangend gebied met enkele woonwagens. Dat vraagt om een zorgvuldige inrichting van de semiopenbare ruimte rondom de gebouwen, maar ook van de privéruimte van de woningen op de begane grond en de balkons op de woonlagen erboven. De half verdiepte parkeergarage onder het gebouw is op een aangename manier verhuld door opengewerkt bakstenen muurwerk. Het hogere gebouw is daarom op een podium gezet, het langwerpige gebouw met balkons binnen de contouren van het volume is binnenin voorzien van een atrium van waaruit alle woningen worden ontsloten. Dat biedt de nodige beslotenheid en een gevoel van veiligheid.

Opdrachtgever: Kompaan Vaartsche Rijn B.V.
Architect: Claus en Kaan Architecten, Amsterdam
Uitvoering: Lithos bouw & ontwikkeling
Wat: 3-, 4- en 5-kamerappartementen van 64 tot 180 m2
www.vaartschecompagnie.nl