Een spel van lijnen en vlakken

RENOVATIE MARCO POLOPLANTSOEN

Het is al meer dan vijftig jaar oud, het Marco Poloplantsoen in Kanaleneiland. Het werd in de jaren zestig ontworpen als modern buurtpark, tegelijkertijd met de omliggende evenzo moderne flatcomplexen. De nieuwe bewoners van Kanaleneiland verruilden hun donkere bovenwoning in de binnenstad voor een fris en licht portiekflatje met uitzicht. Kinderen speelden vrijelijk in het toen nog haast onbeplante Marco Poloplantsoen – strak en rechtlijnig ontworpen, een secuur spel van lijnen en vlakken.

Door: Marc Nolden

Er is in de tussentijd veel veranderd, ruimtelijk en maatschappelijk. Het samenlevingsideaal waarop de ruimtelijke opzet van wijk en plantsoen was gebaseerd (strikte functiebepaling en -scheiding) sluit niet meer aan op de recreatiebehoeften van de Kanaleneilanders. Mensen bepalen zelf wat ze waar en wanneer doen. Er is door de jaren heen veel aan het plantsoen gesleuteld. Er is meubilair toegevoegd en voorzieningen aangelegd, zoals een Cruyff-court. Hoewel het oorspronkelijke en heldere ontwerp altijd overeind is gebleven, oogt het plantsoen nu rommelig en vol: de materialen zijn sleets en er zijn enkele onbestemde en gure plekjes ontstaan. Redenen voor de gemeente Utrecht om het Marco Poloplantsoen op te knappen.

Het renovatieplan is eenvoudig en pragmatisch, gebaseerd op een historische analyse van onderzoeksbureau Steenhuis-Meurs uit Schiedam. De oorspronkelijke opzet van het plantsoen wordt in het ontwerp behouden: oude lijnen worden opnieuw aangezet (met bomen en struiken), het contact met het water hersteld (door overbodig schaamgroen te verwijderen) en nieuw meubilair geplaatst. De ontwerpers van de gemeente stellen drie plekken centraal: een waterplein (het hart van het plantsoen, bij het standbeeld), een siertuin (het nu nog lege grasveld aan het water) en de (op te knappen) jeu de boulesbaan.

Deze plekken moeten het Marco Poloplantsoen een eigentijds gezicht geven. De vraag rijst of het (technisch) opknappen van het plantsoen voldoende is om een wezenlijke impuls aan de omgeving te geven. Het probleemoplossende karakter van de maatregelen lijkt beperkt. Welke nieuwe betekenissen krijgen de plekken in werkelijkheid? Wat is de gebruiks- en toekomstwaarde van de jeu de boulesbaan? Toch laat het onverlet dat het Marco Poloplantsoen een aangename groene schakel blijft tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en Park Transwijk.