Het bijzondere zit in jezelf

INTERVIEW MET MARNIX VAN DER MEER

Zecc wordt vaak geassocieerd met bijzonder opdrachtgeverschap. Daar kan Marnix van der Meer zich wel in vinden: ‘Als mensen die een watertoren hebben aangekocht bij je komen, is het evident dat het gaat om een bijzondere opdracht. Vaak is de vraag echter helemaal niet zo bijzonder, maar gaat het erom hoe je hem bijzonder maakt. De opdrachtgevers moeten wel op een open manier durven denken’.

Door: Mascha van Damme

Neem de verbouwing van een Amersfoortse woning. De bewoners vroegen om openslaande deuren naar de tuin. Niets bijzonders, was de eerste gedachte, maar bij nadere kennismaking bleken de opdrachtgevers, een kunstenares en een theoloog, er een bijzondere manier van leven op na te houden. Eigenlijk wilden ze de overgang van binnen naar buiten, tussen open en dicht opheffen. Zij wilde gegrond zijn en kreeg de benedenverdieping toebedeeld, hij wilde juist rustig kunnen werken zonder inkijk en kreeg daarom een plek op zolder. De begane grond is nu een grote open ruimte met een transparante uitbouw in de tuin, de zolder een beschutte werkplek met een blinde dakkapel waarin alleen een glazen bovenzijde zicht biedt op de hemel en de sterren. Op de verdieping ertussen is de eigenlijke woonlaag ingericht.

Zo verging het ook een in stel in Utrecht, dat alleen kwam met de vraag om meer ruimte. Doorvragen bracht aan het licht dat zij thuis visueel met elkaar in contact wilden staan, om elkaar bij wijze van spreken te kunnen bespieden. Het huis kreeg allerlei verrassende doorkijkjes en ramen. Omdat hij meubelmaker is, viel de keuze voor het exterieur op specialistisch houtwerk, maar wel in combinatie met een gevelbekleding van koper. Je wilt als architect op maat maken wat je opdrachtgever wil, terwijl je je ook wilt laten leiden door het gebouw, en de ruimtelijkheid wilt versterken. Een opdrachtgever die precies weet wat hij wil, is daarom voor Marnix van der Meer lastiger om mee te werken. Architectuur is een zoektocht naar de passie of de fascinatie van de opdrachtgever. Die zoektocht is interessant en kan een speciaal gebouw of een bijzondere vormgeving opleveren. Het is mooi om een aanvankelijk onopvallende opdrachtgever het bijzondere in zichzelf te laten ontdekken.

Een opdrachtgever uit Twente kon bijvoorbeeld moeilijk verwoorden wat hij precies wilde, behalve twee even grote slaapkamers voor de kinderen, een eigen slaapkamer op de begane grond en de keuken als hart van het huis. Tijdens een bezoek aan de locatie bleek dat de man vooral zichtassen wilde op het omringende landschap en de verre horizon. Het schetsontwerp, een Twentse kijkdoos, werd direct goedgekeurd. Dat proces is volgens Marnix van der Meer interessant. ‘Het gaat uiteindelijk toch niet om het eindplaatje.’ Wel vraagt hij zich hardop haf hoe je dat proces kenbaar kunt maken, en hoe je dat aan de man gaat brengen.

Hoewel particuliere opdrachten een belangrijk deel zijn van het oeuvre van Zecc, is Van der Meer niet overtuigd van de toegevoegde waarde van particulier opdrachtgeverschap op grote schaal. Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) is echter wel interessant voor de uitstraling van een buurt. Je kunt dan meer uit de gemeenschappelijkheid halen. In Hilversum heeft Zecc mee ontworpen aan een stukje stad. Twee bureaus hebben daar in samenspraak met de toekomstige bewoners elk zes woningen ontworpen. Het project werd genomineerd voor de Hilversumse architectuurprijs.

Maar ook zonder particuliere opdrachtgever kan collectieve verscheidenheid een meerwaarde hebben voor de omgeving, zoals in Groningen. De verscheidenheid hebben ze wel met zachte hand in bedwang gehouden. De wens van de projectontwikkelaar was 25 verschillende woningen á la Borneo Sporenburg in Amsterdam. ‘Dan moet je ook 25 verschillende architecten in de armen nemen.’

De genoemde projecten hebben stuk voor stuk een bijzondere uitstraling, maar de meeste bekendheid kreeg het bureau met projecten op vrijwel verborgen plekken in Utrecht. De stad zelf lijkt hiervan niet zo goed op de hoogte, maar mensen komen zelfs vanuit Japan en de Verenigde Staten om die plekken te bezoeken.

Open huis tijdens de Dag van de Architectuur, zaterdag 25 juni.