osc_actionmaps_zw

Open Source City – met open data werken aan de stad

Op de website Open Source City zie je met een druk op de knop waar in Utrecht de oudste huizen staan, waar de grootverdieners wonen en wat het percentage groen in een buurt is. In gesprek met initiatiefnemer Mark van der Net, architect en programmeur, wordt duidelijk welke kansen deze open data bieden en welke toepassingen denkbaar zijn.

“Overheden geven massaal hun data vrij. Zij willen niet langer de rol innemen van coördinator die van bovenaf alles in goede banen leidt. Door het vrijgeven van data hoopt de overheid burgers het gereedschap te geven om zelf aan de slag te gaan. De vrijgegeven data bevatten een onuitputtelijke bron aan gegevens: van vastgoedwaarde tot bouwjaar, van maandinkomen tot de locatie van tunnels. Alles is op te vragen en in te zien. Althans, in theorie, want data staan niet gelijk aan kennis. Wat de overheid werkelijk overhandigt is feitelijk niets meer dan een enorme onleesbare brei aan getallen.”

Pas als data leesbaar en begrijpelijk zijn, vormen ze een kennisbron, eerder niet.

“Open Source City maakt de beschikbare data bruikbaar voor iedereen. Bezoekers kunnen gericht naar informatie zoeken, zoals ´parkeervoorzieningen in Utrecht´ of ´bouwjaar´. Maar ook spannendere zoekacties zijn mogelijk, zoals ´coffeeshops in de buurt van basisscholen´ of – binnenkort – ´verhouding inkomen ten opzichte van woningprijzen´. Open Source City heeft in theorie alles in zich om bewoners te emanciperen. De website biedt hen argumenten en gereedschappen als ze zelf aan de slag willen met een ruimtelijk initiatief. Maar de site is meer dan een data-bibliotheek. Open Source City publiceert action maps waarmee het platform ook een agenderende functie heeft. Dit zijn analysekaarten waarbij reeds diverse data zijn gekoppeld. Hiermee worden actuele en urgente ruimtelijke thema’s zichtbaar en op de politieke agenda gezet. Denk bijvoorbeeld aan kantorenleegstand of de energieprestatie.”

Open Source City maakt in potentie een einde aan de monopolypositie van de ruimtelijk professional.

“De site maakt gemeenschappelijke belangen zichtbaar en tegelijk kunnen ruimtelijke vragen gemakkelijk in een breder perspectief geplaatst worden, zowel qua schaal als urgentie van de opgave. Hiermee kan bijvoorbeeld worden vermeden dat met oogkleppen op naar één locatie wordt gekeken. Zo toont een zoekactie naar kantorenleegstand de urgentie van het probleem in een specifiek gebied, maar tegelijk is ook zichtbaar hoe het met de leegstand in een buurgemeente staat. Dat bevordert een meer holistische aanpak, in plaats van ad-hoc-oplossingen die, uitzoomend naar een bredere blik, uiteindelijk niet altijd oplossingen blijken te zijn.”

“De stad is eigenlijk een groot systeem van samenhangende lagen en stromen, zoals infrastructuur, morfologie, financiële situaties, grondposities en sociale netwerken. Dit systeem is zo complex dat niemand precies weet hoe het werkt; er zijn geen stedenbouwkundige modellen die de stad als één systeem beschrijven. Met Open Source City komt dit een stap dichterbij. Het platform biedt inzicht in de werking van de samenhangende lagen. De vraag of morfologie invloed heeft op stedelijke investeringen die gedaan worden, kan de site beantwoorden. Open Source City moet vooral op deze manier bekeken worden, als een gereedschap dat het veld van samenhangende lagen beschrijft. Met dit startpunt kan gericht gewerkt worden aan het verbeteren van de stad als systeem, door veranderingen toe te passen in een van de lagen, zoals het toevoegen of bebouwen van groen.”

Open Source City – Actionmap
osc_basisscholen_coffeshops
osc_woonprijs_inkomen.

“Open Source City maakt in potentie een einde aan de monopolypositie van de ruimtelijk professional. Voorheen stond je als bewoner bij aanvang van een initiatief al met tien-nul achter, aangezien de gemeente, grondeigenaar of ontwikkelaar meer relevante kennis en betere argumenten ter beschikking had. Het platform geeft iedereen hetzelfde gereedschap, dezelfde argumenten. Dit biedt een heel nieuw perspectief op de relatie bewoner-professional. De laatste jaren is de positie van de bewoner totaal miskend, terwijl deze feitelijk een sleutelrol speelt: zij financieren projecten door woningen te kopen. Met Open Source City krijgen bewoners de kans om deze positie te benutten en de professional te laten luisteren naar wat zij werkelijk willen.”

Open Source City geeft inzicht in de stad als één complex, samenhangend systeem van lagen en stromen.

“Binnenkort ga ik met Open Source City nog een stap verder, dan zal ik ook bouwregelgeving en informatie over bestemmingsplannen toevoegen aan het platform. Daarmee verschaft de website inzicht in de ruimtelijke en juridische mogelijkheden die een bewoner heeft. Het platform zal ook visualiseren welke mogelijkheden er liggen in het creatief toepassen van deze kaders. Daarmee wordt voor stedelingen bijvoorbeeld zichtbaar wat regelgeving eigenlijk allemaal toestaat om in je eigen achtertuin te ontplooien. Dit genereert een hele nieuwe markt, waarbij het oorspronkelijke veld van ruimtelijke spelers er totaal anders uit gaat zien.”

Er bestaan uiteenlopende visies over hoe open data ingezet kunnen worden om in en aan de stad te werken. Dit artikel belicht hoe Mark van der Net vanuit zijn project Open Source City open data aanwendt om bij te dragen aan het ruimtelijke werkveld. Tijdens de Dag van de Architectuur op 21 juni 2014 zal The Cloud Collective een lezing geven waarin zij presenteren hoe zij open data gebruiken in hun praktijk als ruimtelijk professional.