meermerwede2-ruud-bakker

De hekken gaan open in Merwede!

Met een flinke dosis energie werkt Meer Merwede aan de transformatie van een voormalig distributiegebied. Zij willen dit monofunctionele gebied transformeren tot een stedelijke multifunctionele omgeving. Met bijeenkomsten, evenementen en kleinschalige fysieke interventies koersen ze op hun doel af. Tijdens de aftrap van de Dag van de Architectuur nemen ze u met een nachtelijke dwaaltocht mee door een normaal gesproken ontoegankelijk gebied.

Het gehele gebied is opvallend ontoegankelijk, waardoor kwaliteiten onzichtbaar blijven voor het publiek.

Ontoegankelijk distributieterrein
In ‘Pop-up onder Max’, waar Meer Merwede gevestigd is, ontmoet ik locatiemarketeer Emilie Vlieger en landschapsontwerper Floris Grondman. ‘Pop-up onder Max’ is gesitueerd in de plint van de nieuwe woontoren ‘City Campus Max’ die de ‘zuidkop’ van het voormalig distributieterrein markeert. Het gebied waar Meer Merwede zich in heeft vastgebeten begint hier, bij het Europaplein, en gaat door tot het Anne Frankplein in het noorden. In de ‘noordkop’ is het voormalige terrein van medicijnendistributant OPG, dat is getransformeerd tot huisvesting voor sportorganisaties en creatieve ondernemers (Skatepark Utrecht, Boulderhal STERK, De Alchemist, Vechtclub XL). Aan de westzijde wordt het gebied begrenst door de Europalaan (belangrijkste ader voor de voormalige distributie) en aan oostzijde door de Kanaalweg langs het Merwedekanaal (belangrijkste ader voor de voormalige industrie). In het stuk tussen noord- en zuidkop is veel leegstand. Distributiebedrijven, waaronder V&D, zijn inmiddels vertrokken naar (nieuwe) randen van de stad. Het gehele gebied is opvallend ontoegankelijk, waardoor kwaliteiten onzichtbaar blijven voor het publiek: de terreinen zijn afgesloten door hekken en in de gehele strook is geen dwarsstraat te vinden.

Vlieger en Grondman zijn zich bewust van de kwaliteiten die achter de gesloten hekken schuil gaan. Zij willen deze kwaliteiten optimaliseren en daar nieuwe kwaliteiten aan toevoegen.

Geheime kwaliteiten van het gebied
Vlieger en Grondman kennen het gebied, beiden hebben het als afstudeerproject onderzocht voor de HKU. Zij zijn zich bewust van de kwaliteiten die achter de gesloten hekken schuil gaan. Meer Merwede wil deze kwaliteiten optimaliseren en daar nieuwe kwaliteiten aan toevoegen. ‘De zone langs het Merwedekanaal kan uitgroeien tot een landschappelijk en recreatief gebied. De strook wordt nu al intensief gebruikt door roeiers, hardlopers, fietsers en woonbootbewoners. In de zone langs de Europalaan staan bereikbaarheid en efficiency centraal. Het ontoegankelijke middengebied is nu een sociaal onveilige leegte tussen gebouwen die enerzijds georiënteerd zijn op het Merwedekanaal en anderzijds op de Europalaan. In potentie kan dit besloten karakter als kwaliteit worden gebruikt en betekenis krijgen als geborgen collectieve ruimte in een woonomgeving.’ Een verrassend voorbeeld is de tuin bij Mobach Keramiek. Sinds de realisatie van City campus Max is de gewenste transformatie van de zuidkop tot hoogstedelijk woonmilieu al in gang gezet. De potentie van de noordkop als hoogstedelijk gebied met huisvesting voor creatieve ondernemers bewijst Meer Merwede met Vechtclub XL en De Alchemist. Naast deze kwaliteiten kent het gebied helaas ook één groot minpunt die de gebiedstransformatie vooralsnog flink in de weg zit: de populaire tippelzone langs de Europalaan en Kanaalweg.

meermerwede-ruud-bakker
meermerwede3-ruud-bakker
meermerwede2-ruud-bakker
merwede-max-gat-1080
merwede-max-fietsen-1080

Vlieger gelooft niet in het schreeuwen vanaf een afstand, maar in het doen van binnenuit.

Locatiemarketing: niet zeggen, maar doen
Sinds september 2012 is Meer Merwede bezig om een gebiedstransformatie op gang te brengen. Als locatiemarketeer gelooft Vlieger niet in de nietszeggende billboards met verleidelijke visualisaties en schreeuwerige slogans die in de grond staan geprikt. Zij gelooft niet in het schreeuwen vanaf een afstand, maar in het doen van binnenuit. Daarom is Meer Merwede gevestigd op het distributieterrein zelf en organiseren ze geregeld bijeenkomsten en evenementen in het gebied. Om de bekendheid en zichtbaarheid van het gebied verder te vergroten zijn ze ook actief op hun eigen website en social media. In de noordkop is het werk van Meer Merwede het best zichtbaar: met het huisvesten van creatieve ondernemers tonen zij de potentie van dit gebied door het simpelweg te ‘doen’. Tijdens het minifestival Merwede Maakt!, dat in mei plaatsvond, hebben ze de potentie van deze plek nog eens goed in de schijnwerpers gezet. Het publiek kon kennismaken met het gebied en zien wat de broedplaats en creatieve ondernemers daar ontwikkelen. Waar mogelijk doen ze ook kleinschalige fysieke ingrepen. Een voorbeeld is de transformatie van een olifantenpad in een skate-, fiets- en wandelpad.

Meer Merwede wil de bewoner inspraak geven en plannen voor het gebied op elkaar afstemmen.

Gezamenlijke gebiedsaanpak
De gebiedstransformatie willen ze samen met betrokken partijen tot stand brengen: de gemeente Utrecht, eigenaren, bewoners, gebruikers, ontwikkelaar en beheerders. Meer Merwede wil de bewoner inspraak geven en plannen voor het gebied op elkaar afstemmen. Op die manier wordt ‘de identiteit van een gebied opgebouwd vanuit wensen, activiteiten en uitingen van ondernemers en bewoners. Ontwikkelaars en gemeente kunnen hun plannen nu hierop aan laten sluiten. Zo komen bottom-up en top-down samen.’, aldus Vlieger. De bijeenkomsten hebben steeds een ander thema waarover de partijen met elkaar in gesprek gaan: ‘buigzame plannen’, ‘sport en wonen’ en ‘groen paviljoen’. De resultaten van de bijeenkomsten die tussen september 2012 en september 2013 zijn gehouden, zijn verwerkt in een ontwikkelingsperspectief waarin een gezamenlijke visie op de toekomst is gepresenteerd. Dit perspectief werken zij nu uit tot een mogelijk ontwikkelkader, samen met de betrokken partijen.

De mixmachine werkt niet met vaste recepten. De ingrediënten zijn bekend, maar het resultaat kan in de toekomst nog alle kanten op gaan.

Mixmachine: woon-werk en recreatie gebied
Wat is hun missie, wanneer is hun eigen opdracht voltooid? Ze laten me een schets van de mixmachine zien. De schets verbeeldt een machine die een multifunctionele stedelijke omgeving produceert door de (nu nog geheime) kwaliteiten van het gebied te  mixen. De mixmachine werkt niet met vaste recepten. De ingrediënten zijn bekend, maar het resultaat kan in de toekomst nog alle kanten op gaan. Meer Merwede is klaar als de transformatie op gang is gekomen en zij zichzelf overbodig hebben gemaakt. Als Vlieger en Grondman over een paar decennia in het gebied terugkomen, hopen ze verrast te worden door de uitkomsten van hun eigen mixmachine.

Dag van de Architectuur
De Dag van de Architectuur begint op 20 juni om 24:00 uur met een nachtelijke dwaaltocht door het gebied. Dan gaan de hekken open en laat Meer Merwede u de geheime kwaliteiten van het gebied zien!

Meer over Meer Merwede

Meer over de Dag van de Architectuur in Utrecht